„Edukacja dla bezpieczeństwa” jest nowym przedmiotem, który  - zgodnie  z podpisanym w dniu 21 października 2008 r. porozumieniem między Ministerstwem  Obrony Narodowej  i Ministerstwem Edukacji Narodowej -  ma być stopniowo wprowadzany we wszystkich szkołach ponadpodstawowych w wymiarze 1 godziny tygodniowo, począwszy od 1 klasy gimnazjum już od roku szkolnego 2009/2010. 

Portal-mundurowy.pl  był na uroczystości podpisania tego porozumienia.  Relacja.  Już wtedy pojawiły się ze strony  specjalistów ostrzeżenia, że program wdrażany jest zbyt szybko i mogą wystąpić problemy z jego realizacją.
 
                           Podstawa programowa

Nowy przedmiot ma zastąpić „Przysposobienie obronne”, którego nauczanie odbywa się  obecnie w szkołach ponadgimnazjalnych  w wymiarze  2 godziny tygodniowo.  W rozporządzeniu MEN z 23 grudnia 2008 r. ustalono  podstawę programową do nauki  tego przedmiotu.  Zgodnie z zaleceniami MEN, na zajęciach edukacji dla bezpieczeństwa uczniowie mają  uczyć się m.in. udzielania  pierwszej pomocy, a także: jak postępować w przypadku pożaru, powodzi, ataku terrorystycznego czy wypadku drogowego, co robić w przypadku poparzenia, wyziębienia, porażenia prądem czy zatrucia pokarmowego. Zgodnie z zaleceniami MEN, na zajęciach edukacji dla bezpieczeństwa   - w ramach 30 godzin lekcyjnych -  prawie połowę czasu zajmują  zajęcia  z udzielania pierwszej pomocy.

                    Harmonogram wprowadzania przedmiotu

W znowelizowanej  22 maja 2009 r. ustawie o powszechnym obowiązku obrony RP oraz ustawie o kulturze fizycznej [ Dz. U nr 97, poz. 801] ustalono m.in.  harmonogram wprowadzania  edukacji   dla bezpieczeństwa   do szkół gimnazjalnych (od września 2009 r. w I klasie gimnazjum, w  roku szkolnym 2010/2011 zostaną  objęci uczniowie II klasy gimnazjum, a  od roku 2011/2012 – III klasy  gimnazjum.  Od roku 2012/2013 „Edukacja dla bezpieczeństwa”  ma być obowiązkowym przedmiotem  również w zasadniczej szkole zawodowej,  liceum ogólnokształcącym, liceum profilowanym  i technikum. W rozporządzeniu MEN z 28 sierpnia 2009 r. w sprawie sposobu realizacji edukacji dla bezpieczeństwa [Dz.U nr 139, poz. 1131], które weszło w życie od 1 września 2009 r.  przewidziano możliwość  prowadzenia zajęć „edukacja dla bezpieczeństwa” , w  tym również ćwiczeń , przy czym w przypadku oddziałów liczącego więcej niż 30 uczniów obowiązuje podział na grupy. W przypadku szkoły specjalnej  lub integracyjnej, grupa nie powinna liczyć mniej niż 5 uczniów.  W tym rozporządzeniu przewidziano  możliwość organizowania specjalistycznych obozów  szkoleniowo-wypoczynkowych. 

                         Szkolenia z pierwszej pomocy

W rozporządzeniu MEN z  12 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczyciela  ustalono, że nauczyciel  od 1 września 2010 r. musi posiadać uprawnienia do prowadzenia zajęć  edukacyjnych z zakresu  udzielania pierwszej pomocy.   W dniu 28 sierpnia 2009 r.  Ministerstwo Zdrowia wydało rozporządzenie  w sprawie przygotowania nauczycieli do prowadzenia  zajęć edukacyjnych z zakresu udzielania pierwszej pomocy (Dz. U. n. 139, poz. 1133).  Szczegółowe wytyczne MZ ukazały się dopiero pod koniec stycznia 2010 r.   Faktem  jest, że bez przeszkolenia  oraz odpowiedniego zaświadczenia, nie można nauczać „edukacji dla bezpieczeństwa” z zakresu udzielania pierwszej pomocy.

                             Okresy przejściowe

Ponieważ w gimnazjach brakuje przeszkolonych  nauczycieli  oraz  narzędzi dydaktycznych, np. fantomów, w tym roku szkolnym zajęcia w I klasie gimnazjum z „edukacji dla bezpieczeństwa” są traktowane ulgowo, czyli praktycznie ich niema.   Przykładowo, jak wynika z ankiet przeprowadzonych  w   śląskim Kuratorium Oświaty,  na ponad 800   gimnazjów  w tym województwie  - zajęcia są prowadzone tylko w 23 placówkach, a w przyszłym roku  planuje się uruchomić  jedynie  w 54 szkołach.   Podobna sytuacja jest w pozostałych województwach ( odbywają się w kilku procentach szkół). Decyzję o rozpoczęciu nauki tego przedmiotu dyrektorzy gimnazjum  mogą podjąć po uzyskaniu akceptacji władz samorządowych, które są  właścicielami większości szkół.  Ponieważ  - jak wynika z danych  Głównego Urzędu Statystycznego - w 6320 gimnazjach w Polsce  jest prawie 60 tysięcy oddziałów, zaś szkoły  są przeciętnie 9-10 klasowe, to nauczyciel , który chciałby prowadzić zajęcia z „edukacji  dla bezpieczeństwa” może mieć we wszystkich klasach gimnazjum maksymalnie 9-10 godzin zajęć z nowego przedmiotu.  A to oznacza, że  dla większości nauczycieli, będzie to drugi przedmiot lub będą musieli obsłużyć 2-3 szkoły. Sukcesem jest to, że uczniowie gimnazjum mają już do wyboru 6 podręczników, w tym także do ćwiczeń z edukacji  dla bezpieczeństwa.R.Ch.

                                               Przydatne informacje  

1.  Porozumienie między MON a MEN z 21 października 2008 r. [doc.30 kB]
2.  Art. 3 ustawy z 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP oraz ustawy o kulturze fizycznej - Dz. U nr 97, poz. 80 [doc. 30 KB ]
3. Rozporządzenie Ministerstwa Zdrowia  z  26 sierpnia 2009 r.  w sprawie przygotowania nauczycieli do prowadzenia  zajęć edukacyjnych w zakresu udzielania pierwszej pomocy  - Dz. U. n. 139, poz. 1133 [doc.44 kB]
4. Załącznik nr 1 określający zakres wiedzy i umiejętności niezbędnych zajęć z zakresu udzielania pierwszej pomocy [PDF. 89 kB ],
5. Wytyczne  MZ w sprawie szkolenia nauczycieli z zakresu pierwszej pomocy medycznej [PDF, 300 kB],
6.Wykaz podręczników do nauki "Edukacji dla bezpieczeństwa" [źródło MEN]
7. Pismo Podsekretarza stanu w MEN Krzysztofa Staniewskiego do  prezesa  Fundacji „Promilitaria XXI” w sprawie informatora edukacyjno-rekrutacyjnego „Za mundurem”